Kısa cevap: Restoran, kafe, kantin ve benzeri toplu tüketim yerlerinde alerjen bilgisinin misafire sunulması 1 Ocak 2020’den beri zorunlu. Bildirim, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin ekindeki 14 alerjen esas alınarak yapılır ve menü, yazı tahtası, broşür ya da afişle, misafirin kolayca görebileceği şekilde sunulabilir.
Kimler için, ne zamandan beri zorunlu?
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği 26 Ocak 2017’de yayımlandı ve toplu tüketim yerlerine alerjen bildirimi yükümlülüğü getirdi; bu yükümlülük 1 Ocak 2020’de başladı. Yönetmelik toplu tüketim yerini, gıdanın tüketime hazır hâle getirilip son tüketiciye sunulduğu, mobil araçlar ve tezgâhlar dahil hazır yemek hizmeti veren restoran, kantin, okul ve hastane gibi işletmeler olarak tanımlıyor. Kafeler, pastaneler ve lokantalar da bu kapsamdadır.
Tarım ve Orman Bakanlığı, toplu tüketim yerlerinde bulundurulmak üzere 14 alerjeni gösteren bir “Alerjen Listesi” görseli de hazırladı.
14 alerjen listesi
| Alerjen | Kapsam | Menüde sık görüldüğü yerler | İngilizce |
|---|---|---|---|
| Gluten içeren tahıllar | buğday, çavdar, arpa, yulaf ve bunların ürünleri | ekmek, hamur işleri, bulgur, makarna, pane, bira | Cereals containing gluten |
| Kabuklular | karides, yengeç, ıstakoz vb. | deniz ürünü yemekleri, bazı soslar | Crustaceans |
| Yumurta | ve yumurta ürünleri | mayonez, pastalar, köfte harcı, pane | Eggs |
| Balık | ve balık ürünleri | balık yemekleri, bazı salata sosları | Fish |
| Yer fıstığı | ve yer fıstığı ürünleri | tatlılar, soslar, granola, Asya mutfağı | Peanuts |
| Soya | ve soya ürünleri | soya sosu, bazı ekmek ve işlenmiş etler | Soybeans |
| Süt | ve süt ürünleri (laktoz dahil) | peynir, yoğurt, krema, tereyağı, sütlü içecekler | Milk |
| Sert kabuklu meyveler | badem, fındık, ceviz, kaju, pikan cevizi, Brezilya cevizi, Antep fıstığı, makadamya | baklava, kurabiye, pesto, granola | Tree nuts |
| Kereviz | ve kereviz ürünleri | çorbalar, et suyu, salatalar | Celery |
| Hardal | ve hardal ürünleri | soslar, marinasyonlar, salata sosları | Mustard |
| Susam | ve susam ürünleri | simit, tahin, humus, hamburger ekmeği | Sesame |
| Kükürt dioksit ve sülfitler | belirli eşiğin üzerinde | şarap, kuru meyve, bazı turşular | Sulphites |
| Acı bakla (lupin) | ve ürünleri | bazı unlar ve hamur işleri | Lupin |
| Yumuşakçalar | midye, kalamar, ahtapot, salyangoz vb. | midye dolma, kalamar tava | Molluscs |
Menüde nasıl gösterilir?
- Ürün bazında yazın. “Bazı ürünlerimiz alerjen içerebilir” gibi genel bir not, hangi ürünün neyi içerdiğini söylemez. Her ürünün altında içerdiği alerjenler görünmeli.
- Sosları ve süslemeyi unutmayın. Salata sosundaki hardal, burger ekmeğindeki susam, tatlının üstündeki fındık en sık atlanan alerjenlerdir.
- Tarif değişince menüyü değiştirin. Tedarikçi ya da tarif değiştiğinde alerjen bilgisi de değişebilir.
- Çapraz bulaşma riskini ayrıca belirtin. Aynı tezgâhta fındıklı ürün hazırlanıyorsa “eser miktarda içerebilir” uyarısı, içerik bilgisinden ayrı yazılmalı.
- Misafire sorma imkânı verin. “Alerjiniz varsa lütfen sipariş öncesinde söyleyin” notu ve bilgili bir personel, menüdeki bilginin tamamlayıcısıdır.
- İngilizcesini ekleyin. Yabancı misafir için alerjen bilgisi menünün en çok okunan kısmıdır.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız “glutensiz” ya da “vegan” etiketi koyup alerjenleri yazmamak. Diyet etiketi alerjen bildiriminin yerine geçmez.
- Alerjen bilgisini yalnız basılı menüye ya da yalnız kasadaki bir listeye yazmak; misafirin baktığı her yerde aynı bilgi olmalı.
- Yeni eklenen ürünlerde alerjen alanını boş bırakmak.
- Alerjenleri simgeyle gösterip simgelerin anlamını menüde açıklamamak.
Renton QR Menü’de alerjenler
Ürün formunda 14 alerjen grubu hazır seçenek olarak gelir; tek tıkla işaretlenir, gerekirse kendi notunuzu eklersiniz. Misafir ürünü açınca alerjenleri liste hâlinde görür; İngilizce karşılıkları ayrıca girilebilir. Vegan, vejetaryen, glutensiz ve laktozsuz gibi diyet etiketleri alerjenlerden ayrı bir alandır. Çok ürünlü menülerde alerjenleri Excel’de doldurup toplu yükleyebilirsiniz.
Kaynaklar (13 Ekim 2026 itibarıyla). Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; güncel yükümlülükler için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yayımlarını esas alın.